iGen – Thế Hệ Smartphone: Vì Sao Càng Kết Nối, Càng Dễ Cô Đơn Và Trưởng Thành Chậm Hơn?

iGen – Thế hệ smartphone: Vì sao một thế hệ luôn kết nối lại có thể cô đơn, lo âu và trưởng thành chậm hơn?

Chưa bao giờ con người có nhiều cách để kết nối với nhau như hiện nay. Chỉ với một chiếc smartphone, chúng ta có thể nhắn tin, gọi điện, xem cuộc sống của bạn bè, tham gia các cộng đồng trực tuyến và cập nhật mọi thứ đang diễn ra xung quanh. Thế nhưng, điều gì xảy ra khi một thế hệ lớn lên cùng tất cả những công nghệ đó?

Đó chính là câu hỏi trung tâm của iGen – Thế hệ smartphone của Jean M. Twenge. Cuốn sách phác họa một thế hệ sinh từ khoảng năm 1995 đến 2012 – những người lớn lên cùng điện thoại di động, Internet và mạng xã hội, đến mức họ gần như không biết một thế giới không có Internet là như thế nào.

Nhưng điều khiến iGen trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở việc họ sử dụng công nghệ nhiều hơn các thế hệ trước. Đằng sau chiếc smartphone là cả một sự thay đổi trong cách họ dành thời gian, kết bạn, hẹn hò, nhìn nhận công việc, tình yêu, tôn giáo, chính trị và bước vào tuổi trưởng thành.

Khi kết nối nhiều hơn nhưng gặp nhau ít hơn

Một trong những nghịch lý đáng chú ý nhất mà Twenge đặt ra là: một thế hệ được kết nối liên tục lại có thể cảm thấy cô đơn hơn.

Với iGen, giao tiếp không còn nhất thiết phải diễn ra bằng một cuộc gặp mặt trực tiếp. Bạn bè có thể trò chuyện qua tin nhắn, mạng xã hội; giải trí có thể diễn ra qua video trực tuyến, trò chơi điện tử hoặc những nội dung trên màn hình. Smartphone trở thành một phần thường trực trong đời sống: có mặt khi thức dậy, trong thời gian rảnh và cả trước khi đi ngủ.

Khi những hoạt động trực tuyến ngày càng chiếm nhiều thời gian, những cuộc gặp gỡ trực tiếp với bạn bè lại giảm xuống. Việc đi chơi, hẹn hò, tụ tập hay đơn giản là dành thời gian bên nhau theo cách truyền thống không còn giữ vị trí như trước.

Vấn đề mà cuốn sách đặt ra không phải là công nghệ có tốt hay xấu một cách tuyệt đối. Điều đáng suy nghĩ hơn là khi một hình thức giao tiếp mới thay thế một phần những trải nghiệm cũ, nó có thể làm thay đổi kỹ năng, thói quen và cảm xúc của cả một thế hệ như thế nào.

Vì sao iGen không vội trưởng thành?

Nếu nhìn vào những gì một thế hệ trẻ thường làm khi bước vào tuổi trưởng thành, iGen lại cho thấy một bức tranh khá khác biệt.

Họ có xu hướng ít vội vàng hơn trong việc lái xe, đi làm, hẹn hò, uống rượu, quan hệ tình dục, rời khỏi nhà hay tự chủ hoàn toàn về tài chính. Những trách nhiệm vốn từng được xem là một phần tự nhiên của quá trình trưởng thành lại được trì hoãn lâu hơn.

Điều này tạo nên một nghịch lý khác: iGen không nổi loạn theo cách mà nhiều thế hệ trẻ trước đây từng làm, nhưng cũng không vội trở thành người lớn.

Sự thay đổi này có thể được nhìn từ nhiều phía. Một mặt, iGen thận trọng hơn, tránh nhiều hành vi nguy hiểm và quan tâm nhiều hơn đến sự an toàn. Mặt khác, việc ít tiếp xúc với những trải nghiệm độc lập cũng đặt ra câu hỏi về khả năng tự xoay xở, xây dựng các mối quan hệ và đảm nhận trách nhiệm của tuổi trưởng thành.

Twenge không chỉ hỏi iGen đang làm gì khác đi, mà còn cố gắng nhìn vào một thế hệ đang trưởng thành theo một nhịp hoàn toàn khác.

An toàn hơn nhưng cũng dễ tổn thương hơn?

Đây là một trong những nghịch lý nổi bật nhất của iGen – Thế hệ smartphone.

iGen được mô tả là một thế hệ quan tâm mạnh đến an toàn. Họ ít tham gia một số hành vi nguy hiểm hơn các thế hệ trước và thận trọng hơn trong nhiều lựa chọn. Nhưng cùng lúc đó, cuốn sách cũng phân tích sự gia tăng của những vấn đề như lo âu, cô đơn, bất an và các vấn đề sức khỏe tinh thần.

Điều này dẫn đến một câu hỏi khó: Nếu một thế hệ được bảo vệ nhiều hơn khỏi những rủi ro bên ngoài, liệu họ có trở nên ít chuẩn bị hơn để đối diện với những khó khăn bên trong?

Cuốn sách cũng đặc biệt chú ý đến sự tương phản này: iGen có thể là thế hệ an toàn hơn về mặt thể chất nhưng đồng thời dễ tổn thương hơn về mặt tinh thần.

Đây không phải là một kết luận đơn giản rằng “thế hệ trẻ ngày nay yếu đuối”. Điều đáng quan tâm là môi trường trưởng thành đã thay đổi. Khi smartphone, mạng xã hội và sự quan tâm ngày càng lớn đến an toàn trở thành một phần của tuổi trẻ, cách một người đối diện với rủi ro, thất bại, sự từ chối và những khác biệt trong đời sống cũng có thể thay đổi theo.

Smartphone không phải là toàn bộ câu chuyện

Nếu chỉ xem iGen – Thế hệ smartphone như một cuốn sách nói về tác hại của điện thoại, chúng ta sẽ bỏ qua phần quan trọng hơn.

Twenge mở rộng phân tích sang rất nhiều khía cạnh của đời sống. iGen có những thái độ khác biệt đối với tôn giáo, tình dục, các mối quan hệ, bình đẳng, chính trị và công việc. Họ có xu hướng cởi mở hơn với nhiều khác biệt xã hội, coi trọng sự bình đẳng và khoan dung, đồng thời có cách nhìn thực tế hơn về tương lai nghề nghiệp và tài chính.

Trong chuyện tình cảm, họ ít hẹn hò và ít quan hệ tình dục ở tuổi vị thành niên hơn những thế hệ trước. Trong công việc, họ quan tâm nhiều đến sự ổn định, thu nhập, phúc lợi và cân bằng cuộc sống. Trong đời sống xã hội, họ có thể cởi mở với những khác biệt nhưng đồng thời cũng nhạy cảm hơn với các vấn đề liên quan đến an toàn và tổn thương cảm xúc.

Những đặc điểm này thoạt nhìn có vẻ mâu thuẫn. Nhưng chính những mâu thuẫn đó lại khiến iGen trở thành một thế hệ đáng để tìm hiểu.

Một thế hệ với 10 đặc điểm bắt đầu bằng chữ “I”

Để hệ thống hóa những thay đổi của iGen, Twenge sử dụng 10 đặc điểm nổi bật: In No Hurry, Internet, In Person No More, Insecure, Irreligious, Insulated but Not Intrinsic, Income Insecurity, Indefinite, Inclusive và Independent.

Mỗi đặc điểm mở ra một khía cạnh khác nhau của thế hệ smartphone: từ việc không vội trưởng thành, dành nhiều thời gian trên Internet, ít gặp gỡ trực tiếp, cảm giác bất an, sự thay đổi trong tôn giáo, thái độ với an toàn, bất ổn tài chính, tình yêu và gia đình, đến quan điểm về bình đẳng và chính trị.

Nhìn tổng thể, đây không phải những thay đổi tách biệt. Chúng liên kết với nhau và tạo nên một câu hỏi lớn hơn: Điều gì sẽ xảy ra khi những người đầu tiên lớn lên hoàn toàn trong thời đại smartphone bước vào tuổi trưởng thành?

Hiểu iGen để hiểu những thay đổi đang diễn ra quanh chúng ta

Một trong những giá trị đáng chú ý của iGen nằm ở việc cuốn sách không chỉ hướng đến chính những người thuộc thế hệ này.

Cha mẹ cần hiểu vì sao con cái dành nhiều thời gian trên điện thoại và tại sao chúng có thể nhìn tình bạn, tình yêu, học tập hay công việc khác mình. Giáo viên cần hiểu một thế hệ học sinh, sinh viên lớn lên trong môi trường thông tin hoàn toàn khác. Nhà tuyển dụng cần biết những người trẻ bước vào nơi làm việc mong muốn điều gì. Những người làm marketing và truyền thông cũng cần hiểu cách một thế hệ mới tiếp nhận thông tin, xây dựng mối quan hệ và đưa ra lựa chọn.

Và quan trọng không kém, chính iGen cũng có thể nhìn thấy mình rõ hơn qua những phân tích này: vì sao mình có những lựa chọn khác thế hệ trước, vì sao mình coi trọng một số giá trị nhưng lại trì hoãn những quyết định khác, và công nghệ đã tác động đến cách mình sống như thế nào.

Được xây dựng từ dữ liệu của các nghiên cứu kéo dài nhiều thập kỷ, với hơn 11 triệu người tham gia được phân tích cùng các cuộc phỏng vấn và khảo sát, Jean M. Twenge cố gắng đặt những thay đổi của iGen vào một bức tranh rộng hơn về sự khác biệt giữa các thế hệ.

Cuối cùng, câu chuyện của iGen – Thế hệ smartphone không chỉ là câu chuyện về những người trẻ và chiếc điện thoại họ luôn cầm trên tay. Đó là câu chuyện về một thế hệ đang lớn lên trong một thế giới khác, nơi cách kết nối, cách yêu, cách làm việc, cách nhìn về an toàn và cả cách bước vào tuổi trưởng thành đều đang thay đổi.

Và nếu muốn hiểu tương lai sẽ trông như thế nào, có lẽ trước hết chúng ta cần hiểu những người sẽ sống trong tương lai ấy đang lớn lên như thế nào hôm nay.