Review Sách Giới Hạn Cho Chính Bạn – Khi Biết Nói “Có” Và “Không” Để Làm Chủ Cuộc Sống

Giới Hạn Cho Chính Bạn – Khi Biết Nói “Có” Và “Không” Để Làm Chủ Cuộc Sống

Có bao giờ bạn cảm thấy cuộc sống của mình dần mất kiểm soát vì luôn phải đáp ứng nhu cầu của người khác? Bạn cố gắng trở thành một người yêu thương, tử tế và không ích kỷ, nhưng rồi nhận ra mình đang dành quá nhiều thời gian, năng lượng, tình cảm hay tiền bạc cho những người xung quanh? Hoặc bạn thường cảm thấy có trách nhiệm với cảm xúc và vấn đề của người khác, ngay cả khi đó vốn không phải trách nhiệm của mình?

Đó là những vấn đề mà “Giới Hạn Cho Chính Bạn” của Henry Cloud và John Townsend đặt ra và tìm cách giải đáp thông qua một cách tiếp cận về ranh giới dựa trên Kinh thánh.

Ranh giới không phải là sự ích kỷ

Trong các mối quan hệ, chúng ta thường được khuyên hãy biết yêu thương, sẻ chia và sống vì người khác. Nhưng nếu quá chú trọng vào việc làm hài lòng mọi người, chúng ta có thể dần đánh mất khả năng nhận biết đâu là giới hạn của chính mình.

Khi đó, việc nói “không” trở nên khó khăn. Chúng ta có thể cảm thấy áy náy khi từ chối một lời nhờ vả, sợ người khác thất vọng hoặc tổn thương, hay lo rằng việc đặt ra giới hạn sẽ khiến mình trở thành một người ích kỷ và thiếu yêu thương.

“Giới Hạn Cho Chính Bạn” bắt đầu từ chính những câu hỏi tưởng như đơn giản nhưng rất khó trả lời: Đặt ra ranh giới có phải là ích kỷ? Liệu chúng ta có thể nói “không” mà vẫn là một người yêu thương? Ranh giới nào là phù hợp và đúng đắn? Làm thế nào để ứng xử khi người khác không hài lòng với giới hạn mà chúng ta đặt ra?

Theo cách tiếp cận của hai tác giả, ranh giới không đơn thuần là những bức tường nhằm ngăn cách chúng ta với người khác. Ranh giới cần được hiểu đúng để có thể bảo vệ những điều cần thiết trong cuộc sống, đồng thời giúp chúng ta duy trì các mối quan hệ một cách lành mạnh và hướng tới những mục tiêu mình mong muốn.

Khi bạn đang sống với quá nhiều trách nhiệm không thuộc về mình

Một trong những vấn đề đáng chú ý được cuốn sách đặt ra là việc chúng ta có thể vô tình nhận lấy trách nhiệm đối với cảm xúc và vấn đề của người khác.

Bạn có thể dành quá nhiều thời gian để giải quyết chuyện của người khác. Bạn có thể cảm thấy mình phải đáp ứng mọi yêu cầu của gia đình, bạn bè hay đồng nghiệp. Bạn cũng có thể cho đi tình yêu, năng lượng hoặc tiền bạc vượt quá khả năng của mình chỉ vì không biết cách từ chối.

Nhưng yêu thương không đồng nghĩa với việc phải đáp ứng mọi yêu cầu.

Một ranh giới phù hợp giúp chúng ta nhận biết điều gì thuộc về mình và điều gì không. Nó cho phép mỗi người chủ động hơn trong cách sử dụng thời gian, năng lượng và những nguồn lực của bản thân, thay vì để người khác quyết định tất cả.

Cuốn sách vì thế không chỉ tập trung vào việc khi nào nên nói “không”, mà còn đặt câu hỏi về cách nói “không” mà vẫn giữ được sự yêu thương và tôn trọng trong các mối quan hệ.

Ranh giới xuất hiện ở đâu trong cuộc sống?

Ranh giới không chỉ cần thiết trong một kiểu quan hệ duy nhất. Nó có thể liên quan đến cách chúng ta tương tác với vợ chồng, con cái, cha mẹ, bạn bè, đồng nghiệp và thậm chí với chính bản thân mình.

Mỗi mối quan hệ đều có những vấn đề riêng. Có người khó từ chối cha mẹ. Có người luôn phải đáp ứng yêu cầu của đồng nghiệp. Có người dành quá nhiều thời gian cho bạn bè. Có người lại không biết cách đặt giới hạn với chính mình.

Bởi vậy, việc xây dựng ranh giới không phải là một công thức đơn giản có thể áp dụng giống nhau cho tất cả mọi người. Điều quan trọng là hiểu bản chất của ranh giới và biết cách áp dụng chúng phù hợp với từng hoàn cảnh.

Cuốn sách cũng đề cập đến một vấn đề rất gần với đời sống hiện đại: quản lý cuộc sống kỹ thuật số để công nghệ không kiểm soát ngược lại chúng ta. Khi thời gian và sự chú ý liên tục bị kéo vào thế giới số, việc xác lập những giới hạn phù hợp càng trở nên đáng quan tâm.

Điều gì xảy ra khi người khác không chấp nhận ranh giới của bạn?

Đặt ra ranh giới đôi khi không khó bằng việc đối diện với phản ứng của người khác.

Nếu một người đã quen với việc bạn luôn nói “có”, việc bạn bắt đầu nói “không” có thể khiến họ thất vọng, tức giận hoặc tổn thương. Và chính phản ứng ấy có thể khiến bạn nghi ngờ quyết định của mình.

“Liệu mình có đang quá đáng không?”

“Liệu mình có làm người khác tổn thương không?”

“Có phải mình đang trở nên ích kỷ?”

Đây là những cảm giác mà cuốn sách trực tiếp đặt vấn đề. Bởi nếu chỉ vì sợ cảm giác tội lỗi hay sợ người khác không hài lòng mà không bao giờ thiết lập giới hạn, chúng ta rất dễ quay trở lại cách sống cũ: liên tục cho đi, liên tục nhận trách nhiệm và ngày càng khó kiểm soát cuộc sống của chính mình.

Hiểu đúng về ranh giới có thể giúp chúng ta nhìn những phản ứng này một cách khác đi và học cách duy trì giới hạn ngay cả khi người khác không vui với điều đó.

Ranh giới để sống trọn vẹn hơn, không phải để xa cách hơn

Mục tiêu của việc thiết lập ranh giới không phải là khiến chúng ta trở nên lạnh lùng hay tách biệt khỏi mọi người.

Ngược lại, ranh giới phù hợp có thể giúp các mối quan hệ trở nên rõ ràng hơn. Khi mỗi người hiểu được trách nhiệm, giới hạn và những điều mình có thể hoặc không thể đáp ứng, việc tương tác với nhau cũng có cơ sở rõ ràng hơn.

Đó cũng là lý do cuốn sách không chỉ nói về việc từ chối, mà còn nói về cách nói “có” một cách đúng đắn.

Biết nói “có” với điều quan trọng cũng cần thiết như biết nói “không” với điều vượt quá giới hạn. Khi không còn bị cuốn vào tất cả những yêu cầu từ bên ngoài, chúng ta có thể chủ động hơn trong việc dành thời gian và năng lượng cho những điều thực sự có ý nghĩa với mình.

Từ đó, ranh giới trở thành một công cụ để quản lý cuộc sống thay vì một cách để tránh né các mối quan hệ.

Một cuốn sách về ranh giới nhưng cũng là câu chuyện về cách sống

Điểm đáng chú ý của “Giới Hạn Cho Chính Bạn” nằm ở việc cuốn sách không chỉ đưa ra một khái niệm trừu tượng về ranh giới. Nội dung tập trung vào những câu hỏi rất thực tế mà nhiều người có thể gặp phải trong cuộc sống hằng ngày: Khi nào nên nói “không”? Ranh giới hợp lý là gì? Vì sao chúng ta cảm thấy tội lỗi hoặc sợ hãi khi thiết lập giới hạn? Làm gì khi người khác phản ứng tiêu cực? Làm thế nào để bảo vệ thời gian, tình yêu, năng lượng và tiền bạc của mình?

Qua cách tiếp cận dựa trên Kinh thánh cùng những bài học được đúc kết từ quá trình nghiên cứu và thực hành tâm lý của hai tác giả, cuốn sách hướng người đọc đến việc hiểu, xây dựng, thay đổi và áp dụng ranh giới một cách phù hợp.

Đây không phải câu chuyện về việc dựng lên những bức tường để loại bỏ người khác khỏi cuộc sống. Đó là hành trình học cách nhận biết giới hạn của bản thân, chịu trách nhiệm với những gì thuộc về mình và lựa chọn cách trao đi một cách có ý thức.

Về tác giả Henry Cloud và John Townsend

Henry Cloud là nhà tâm lý học lâm sàng, mục sư và tác giả nhiều sách bán chạy. Ông có bằng cử nhân tâm lý học tại Đại học Southern Methodist và bằng tiến sĩ tâm lý học lâm sàng tại Đại học Biola. Ông đã thành lập các trung tâm điều trị, đồng thời xây dựng những mô hình dựa trên nghiên cứu trong lĩnh vực sức khỏe tâm thần và lãnh đạo. Các tác phẩm của ông đã được bán với số lượng lớn trên toàn thế giới.

Bên cạnh công việc trong lĩnh vực tâm lý, Henry Cloud còn có nhiều năm kinh nghiệm tư vấn lãnh đạo, làm việc với các CEO, đội ngũ lãnh đạo và doanh nghiệp ở nhiều quy mô khác nhau. Ông cũng có kinh nghiệm điều hành một hệ thống các trung tâm điều trị tại nhiều thành phố ở miền Tây Hoa Kỳ.

John Townsend là chuyên gia tư vấn lãnh đạo, nhà tâm lý học và tác giả. Ông có bằng cử nhân tâm lý học, bằng thạc sĩ thần học và bằng tiến sĩ tâm lý học lâm sàng. Townsend là đồng tác giả của loạt sách về ranh giới cùng Henry Cloud và đã viết hoặc đồng viết hơn 30 cuốn sách, với tổng số bản bán ra lên tới hàng triệu bản.

Ông cũng sáng lập Townsend Institute for Leadership and Counseling và Townsend Leadership Program, đồng thời thường xuyên tư vấn về lãnh đạo, các mối quan hệ và thành công, cũng như huấn luyện các doanh nghiệp gia đình về chiến lược thành công và quan hệ.

Với nền tảng trong tâm lý học, tham vấn, lãnh đạo và nhiều năm làm việc thực tế, hai tác giả đưa vấn đề ranh giới ra khỏi một khái niệm đơn thuần để đặt nó vào những tình huống cụ thể của đời sống.

“Giới Hạn Cho Chính Bạn” vì thế có thể là một lời gợi mở dành cho bất kỳ ai từng cảm thấy mình đang cho đi quá nhiều, khó nói lời từ chối, thường xuyên chịu trách nhiệm cho vấn đề của người khác hoặc muốn xây dựng những mối quan hệ lành mạnh hơn.

Bởi đôi khi, điều chúng ta cần không phải là trở nên tốt hơn bằng cách tiếp tục cho đi nhiều hơn, mà là học cách nhận biết giới hạn của chính mình và biết khi nào nên nói “có”, khi nào cần nói “không”.