Review Sách Sống Với Trái Tim Biết Đủ - Lòng Biết Đủ, An Nhiều Hơn: Khi hạnh phúc không nằm ở việc có thêm

Sống Với Trái Tim Biết Đủ - Lòng Biết Đủ, An Nhiều Hơn: Khi hạnh phúc không nằm ở việc có thêm

Có một câu hỏi mà có lẽ ai trong chúng ta cũng từng tự hỏi, dù ở những thời điểm rất khác nhau: Bao nhiêu là đủ để mình cảm thấy hạnh phúc? Khi còn trẻ, ta thường nghĩ hạnh phúc là có được điều mình mong muốn. Có một công việc tốt hơn, một căn nhà rộng hơn, nhiều tiền hơn, một cuộc sống được người khác ngưỡng mộ hơn. Ta đặt ra một mục tiêu, rồi khi đạt được lại lập tức nghĩ đến mục tiêu tiếp theo. Thứ ta từng khao khát hôm qua rất nhanh chóng trở thành điều bình thường của hôm nay. Cứ thế, con người không ngừng đi tìm một chữ “đủ” dường như luôn ở phía trước.

Trong Đạo Đức Kinh có một hình ảnh rất đẹp về cái “có” và cái “không”: một chiếc bát có thể chứa đựng được là nhờ khoảng trống bên trong; một ngôi nhà có thể trở thành nơi để ở cũng nhờ khoảng không giữa những bức tường. Điều ấy gợi ra một nghịch lý đáng suy ngẫm: đôi khi giá trị của cuộc sống không nằm ở việc chúng ta có thể lấp đầy bao nhiêu, mà nằm ở việc chúng ta còn giữ lại được bao nhiêu khoảng trống cho chính mình.

Thế nhưng cuộc sống hiện đại lại khiến chúng ta luôn muốn lấp đầy. Lấp đầy lịch trình bằng công việc, lấp đầy ngôi nhà bằng vật chất, lấp đầy tâm trí bằng những kế hoạch và lấp đầy cái tôi bằng những so sánh hơn thua. Ta sợ mình thiếu, sợ mình chậm hơn người khác, sợ mình chưa đủ giỏi, chưa đủ giàu, chưa đủ thành công. Và càng cố có thêm, lòng người đôi khi lại càng trở nên chật chội.

Sống Với Trái Tim Biết Đủ - Lòng Biết Đủ, An Nhiều Hơn của Thầy Thích Pháp Hòa được mở ra từ chính những trăn trở rất đời thường ấy. Cuốn sách không khuyên chúng ta từ bỏ mọi mong muốn hay sống một cuộc đời thiếu thốn. Thay vào đó, tác phẩm mời người đọc nhìn lại cách mình đang sống, nhận ra đâu là điều thật sự cần thiết và đâu là những mong cầu đang khiến tâm mình không ngừng bất an.

Khi “cần” và “muốn” không còn là một

Có lẽ một trong những điều khó nhất của cuộc sống là nhận ra ranh giới giữa “cần” và “muốn”. Ta cần một mái nhà, nhưng rồi lại muốn một căn nhà lớn hơn. Ta cần một chiếc điện thoại để liên lạc, nhưng rồi lại muốn một chiếc điện thoại mới hơn. Ta cần một công việc để sống, nhưng rồi lại muốn địa vị cao hơn, thu nhập nhiều hơn, được công nhận nhiều hơn. Những mong muốn ấy tự thân không phải lúc nào cũng xấu. Vấn đề bắt đầu khi “muốn” không còn có điểm dừng.

Cuốn sách gợi nhắc về tinh thần “thiểu dục tri túc” - ít muốn, biết đủ, từ đó giúp người đọc nhìn lại những điều mình đang theo đuổi. Có những thứ ta thật sự cần, nhưng cũng có những thứ ta muốn chỉ vì người khác đang có. Có những điều ta chưa có nên cảm thấy thiếu thốn, nhưng cũng có những điều dù đã có rất nhiều, ta vẫn không ngừng muốn thêm.

Đôi khi, cái khiến chúng ta mệt mỏi không phải vì cuộc sống có quá ít, mà bởi tâm mình luôn cảm thấy chưa đủ. Ta nhìn người khác có một chiếc xe tốt hơn và thấy chiếc xe của mình trở nên cũ. Ta nhìn một người thành công hơn và bắt đầu nghi ngờ giá trị của chính mình. Ta thấy người khác đi nhiều nơi, có nhiều trải nghiệm, có cuộc sống đáng ngưỡng mộ rồi tự hỏi tại sao mình vẫn chưa được như họ. Cứ mỗi lần so sánh, ta lại tạo thêm cho mình một lý do để không hài lòng với những gì đang có.

Bởi vậy, biết đủ không đơn giản là nói với bản thân rằng “mình có đủ rồi”. Đó còn là khả năng nhận ra mình đang thật sự thiếu điều gì và điều gì chỉ là một mong muốn không có điểm dừng. Khi phân biệt được “cần” và “muốn”, ta bắt đầu đặt xuống những thứ không còn cần thiết phải mang theo. Và đôi khi, nhẹ đi một chút cũng chính là một cách để hạnh phúc hơn.

Chậm lại để nhận ra mình đang có rất nhiều

Chúng ta thường nghĩ rằng muốn hạnh phúc thì phải thay đổi hoàn cảnh sống. Phải kiếm được nhiều tiền hơn, phải có một công việc tốt hơn, phải đạt được một mục tiêu nào đó. Nhưng có những ngày, dù đã đạt được rất nhiều thứ, ta vẫn cảm thấy trong lòng trống rỗng. Có lẽ bởi vì hạnh phúc không phải lúc nào cũng đến từ việc có thêm. Đôi khi, hạnh phúc xuất hiện khi chúng ta chậm lại đủ lâu để nhận ra những gì mình đang có.

Một bữa cơm nóng, một mái nhà để trở về, một người vẫn chờ ta sau một ngày dài, một cơ thể vẫn khỏe mạnh để bước đi, một buổi sáng thức dậy và nhận ra mình vẫn còn một ngày mới để sống. Những điều ấy quá quen thuộc nên chúng ta thường không nhận ra giá trị của chúng. Chỉ đến khi mất đi, ta mới hiểu mình từng có một điều quý giá đến thế nào.

Sống Với Trái Tim Biết Đủ gợi mở một lối sống đơn giản, chậm lại và tùy duyên. Không phải để chúng ta từ bỏ những mục tiêu hay ngừng cố gắng, mà để hành trình đi đến mục tiêu không biến thành một cuộc chạy đua khiến bản thân kiệt sức. Sống chậm không có nghĩa là sống thụ động. Đó là biết dừng lại để nhìn thấy mình đang ở đâu, đang làm gì và điều đó có thật sự mang lại giá trị cho cuộc sống hay không.

Có những lúc chúng ta quá bận để tận hưởng một bữa cơm, quá bận để trò chuyện với người thân, quá bận để nhìn một buổi chiều đang trôi qua ngoài cửa sổ. Ta thậm chí quá bận để nhận ra chính mình đã mệt đến mức nào. Khi tâm trí lúc nào cũng hướng về ngày mai, ta dễ bỏ quên ngày hôm nay. Trong khi đó, hạnh phúc vốn không phải lúc nào cũng nằm ở một tương lai xa xôi. Nó có thể đang hiện diện ngay trong chén cơm trước mặt, trong ánh mắt của người bên cạnh, trong một hơi thở bình yên và trong khoảnh khắc ta thật sự có mặt với cuộc sống của mình.

Biết đủ không phải là ngừng mong ước

Có một hiểu lầm thường gặp về chữ “đủ”: biết đủ có phải là bằng lòng với mọi thứ và không còn muốn tiến lên? Sống Với Trái Tim Biết Đủ không nhìn sự đủ đầy theo cách đó. Biết đủ không có nghĩa là từ bỏ ước mơ, không có nghĩa là không được làm việc chăm chỉ, không được kiếm tiền hay không được xây dựng một cuộc sống tốt đẹp hơn.

Biết đủ là khi ta có thể nỗ lực nhưng không để lòng tham trở thành người quyết định cuộc đời mình. Ta vẫn có thể mong muốn thành công, nhưng không xem thành công là điều kiện duy nhất để mình cảm thấy có giá trị. Ta vẫn có thể mong muốn một cuộc sống tốt hơn, nhưng không vì thế mà phủ nhận những điều tốt đẹp mình đang có. Ta vẫn có thể bước về phía trước, nhưng không cần phải chạy mãi chỉ vì sợ mình đang đứng sau người khác.

Đó là sự khác biệt giữa mong muốn có thêm và cảm giác lúc nào cũng thiếu. Một người có thể có rất nhiều nhưng vẫn thấy thiếu. Một người khác có thể không sở hữu quá nhiều nhưng lại cảm thấy cuộc sống của mình đủ đầy. Vì vậy, sự đủ đầy trước hết không nằm ở những gì chúng ta sở hữu, mà nằm ở cách chúng ta nhìn những gì mình đang có.

Khi lòng đủ đầy, tình thương cũng trở nên nhẹ nhàng hơn

Hành trình của cuốn sách không dừng lại ở việc giúp mỗi người tìm được sự bình an cho riêng mình. Khi tâm đã bớt tham cầu, bớt so sánh và biết trân trọng những gì đang có, cách ta nhìn người khác cũng dần thay đổi. Ta không còn cần người khác phải trở thành điều mình mong muốn để mình cảm thấy hạnh phúc. Ta có thể thương mà không chiếm hữu, quan tâm mà không áp đặt, cho đi mà không nhất thiết phải chờ được đáp lại.

Đó cũng là một dạng trưởng thành trong tình yêu thương. Khi bên trong luôn có cảm giác thiếu thốn, ta dễ đòi hỏi người khác phải lấp đầy khoảng trống của mình. Nhưng khi tâm đã đủ đầy hơn, tình thương không còn mang theo quá nhiều điều kiện. Từ đó, việc sống tốt không chỉ mang lại bình an cho chính mình mà còn tạo ra những điều tốt đẹp cho những người xung quanh.

Cuốn sách gợi mở việc thực hành Tứ trọng ân - biết ơn cha mẹ, thầy tổ, quốc gia và chúng sanh. Lòng biết đủ vì thế không chỉ là một trạng thái an yên bên trong, mà còn dẫn con người đến lòng biết ơn và ý thức sống có ích. Khi nhận ra mình đã nhận được rất nhiều từ cuộc đời, ta sẽ tự nhiên muốn trao đi nhiều hơn: một lời tử tế, một sự giúp đỡ, một hành động thiện lành, một cách sống có trách nhiệm hơn với những người và những điều đã góp phần tạo nên cuộc đời mình.

Chốn an lạc có thể không ở đâu xa

Có lẽ điều đẹp nhất mà Sống Với Trái Tim Biết Đủ - Lòng Biết Đủ, An Nhiều Hơn muốn gửi đến người đọc là một lời nhắc rất giản dị: đôi khi chúng ta không cần đi tìm một cuộc sống khác để được hạnh phúc. Chúng ta chỉ cần học cách nhìn lại cuộc sống mình đang có.

Thầy Thích Pháp Hòa từng chia sẻ: “Hạnh phúc là biết chấp nhận tất cả những gì mình có. Pháp Hòa thấy hạnh phúc không chỉ vì mình có đủ, mà còn vì thấy mình đang có quá đủ. Báo rằng quá đủ không có nghĩa là mình đang dư dả, mà là vì mình không thiếu thốn bất cứ thứ gì.”

Có thể ngày mai chúng ta vẫn phải đi làm, vẫn phải hoàn thành những mục tiêu, vẫn phải đối diện với những khó khăn và những điều chưa như ý. Nhưng nếu bên trong có một tâm thế biết đủ, hành trình ấy sẽ không còn là một cuộc chạy đua không điểm dừng. Ta biết mình cần gì, biết điều gì nên buông, biết trân trọng điều đang có và biết sống chậm lại khi cần.

Bởi cuộc đời vốn không bao giờ hoàn toàn đủ theo những gì lòng tham muốn. Nhưng nếu biết đủ, ta có thể nhận ra rằng mình đã có rất nhiều điều đáng để biết ơn. Có một mái nhà để trở về. Có người để thương. Có một cơ thể đang thở. Có một ngày mới để sống. Và có chính khoảnh khắc này.

Khi khép lại Sống Với Trái Tim Biết Đủ, có lẽ điều còn lại không phải là một danh sách những thứ chúng ta cần từ bỏ, mà là một câu hỏi để tự nhìn lại chính mình: Nếu hôm nay đã có quá nhiều điều đáng biết ơn, tại sao ta vẫn mãi cảm thấy mình chưa đủ?

Có lẽ, khi lòng biết đủ, ta không có ít đi. Ta chỉ thôi không đòi hỏi cuộc đời phải cho mình thêm thật nhiều mới chịu gọi đó là hạnh phúc. Và cũng từ khoảnh khắc ấy, ta bắt đầu hiểu rằng an lạc không nằm ở nơi nào xa xôi. Nó có thể bắt đầu ngay tại đây, trong chính một trái tim biết đủ.

Về tác giả Thích Pháp Hòa

Thầy Thích Pháp Hòa sinh năm 1974 tại Cần Thơ và định cư tại Canada từ năm 1986. Sớm phát nguyện hướng Phật từ nhỏ, Thầy chính thức xuất gia năm 15 tuổi. Năm 1994, Thầy thọ giới Tỳ kheo tại Làng Mai (Pháp) và được Thiền sư Thích Nhất Hạnh truyền đăng vào năm 1999. Hiện Thầy là Trụ trì Tu viện Trúc Lâm và Tu viện Tây Thiên tại Alberta, Canada.

Với cách chia sẻ gần gũi và hướng những giáo lý Phật giáo vào đời sống, các bài giảng và tác phẩm của Thầy thường gợi mở cho người đọc những cách nhìn đơn giản nhưng sâu sắc về hạnh phúc, tình thương, lòng biết ơn và sự bình an trong đời sống hằng ngày. Sống Với Trái Tim Biết Đủ - Lòng Biết Đủ, An Nhiều Hơn tiếp tục đưa người đọc trở về với một điều tưởng như giản dị nhưng không dễ thực hành: biết mình cần gì, biết mình đang có gì và học cách sống an nhiên với những gì cuộc đời trao tặng.