Combo 4 Cuốn Tín Ngưỡng ( Của Các Dân Tộc Việt Nam + Lễ Hội Cổ Truyền Việt Nam + Sinh Hoạt Văn Hóa Cộng Đồng + Văn Hóa Tín Ngưỡng Ở Việt Nam )

1. Tín Ngưỡng Của Các Dân Tộc Việt Nam - GS.TS. Ngô Đức Thịnh

Bằng lối trình bày súc tích, văn phong cô đọng và nguồn tư liệu phong phú, tác giả Ngô Đức Thịnh đã mang đến cho bạn đọc những hiểu biết về đời sống văn hoá tín ngưỡng của các tộc người Việt Nam với một số tín ngưỡng dân gian đặc trưng như thờ cúng tổ tiên, thờ thành hoàng, thờ mẫu, đức Thánh Trần, tứ bất tử, mẫu thần Chăm… Hy vọng cuốn sách sẽ hữu ích đối với đông đảo bạn đọc, giới nghiên cứu cũng như các nhà hoạch định chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước ta.

2. Tín Ngưỡng Lễ Hội Cổ Truyền Việt Nam - GS.TS. Ngô Đức Thịnh

Nghiên cứu các hình thức tín ngưỡng, cội nguồn lịch sử của các hiện tượng văn hóa dân gian với những nét bản sắc văn hóa dân tộc; Giải mã các quan niệm về tín ngưỡng cũng như đề cập đến các vấn đề tín ngưỡng của các dân tộc ở Việt Nam thông qua những lễ hội cổ truyền và văn hóa tín ngưỡng

Với xu hướng đề cao và bảo vệ những bản sắc tốt đẹp của văn hóa dân tộc, với cách tiếp cận khách quan, khoa học, loại bỏ mọi định kiến và cả những định hướng đúng đắn của đường lối, chính sách, chắc chắn trong thế kỷ tới, mảng đối tượng này sẽ giành được nhiều sự quan tâm đầu tư hơn nữa của các nhà nghiên cứu và chúng ta có quyền hy vọng ở những thành tựu sẽ đạt được.

Về Tín ngưỡng và lễ hội, bao gồm nhiều bài nghiên cứu, nội dung tập trung vào một số cụm vấn đề sau:

- Phần thứ nhất, gốm 10 bài, nếu khái quát về tín ngưỡng dân gian các dân tộc ở Việt Nam, và đi sâu nghiên cứu một số tín ngưỡng riêng lẻ. Đặc biệt, thông qua các bài nghiên cứu về tín ngưỡng thờ Tản Viên, Chử Đạo Tổ, Bà Chúa Kho, thờ Tà Thần..., chúng tôi thử áp dụng phương pháp bó tách các lớp văn hóa và biểu tượng tiềm ẩn trong mỗi hình thức thờ cúng.

- Phần thứ hai, gốm 8 bài, đề cập tới các vấn đề tín ngưỡng Thờ Mẫu và nghi lễ Shaman (Lên đồng) của người Việt, Chăm và Tày, Nùng.

- Phần thứ ba, gồm 10 bài, đề cập chủ yếu tới vấn đề Lễ hội và văn hóa tín ngưỡng. Ngoài ra,  còn có một số  bài tổng thuật về tình hình nghiên cứu tín ngưỡng, lễ hội ở Việt Nam và nước ngoài.

3. Tín Ngưỡng Và Sinh Hoạt Văn Hóa Cộng Đồng - GS.TS. Ngô Đức Thịnh

Từ sau Đổi mới (1986) đến nay, đời sống tôn giáo tín ngưỡng của nhân dân trỗi dậy mạnh mẽ đã tạo nên áp lực đối với xã hội cũng như các nhà quản lý, khiến các nhà nghiên cứu cũng phải vào cuộc. Hơn thế nữa, nhận thức của xã hội cũng có sự thay đổi khá cơ bản, rằng tôn giáo tín ngưỡng cũng như nhiều hiện tượng khác, đều là sản phẩm của một xã hội, phản ánh nhận thức xã hội. Nhờ tính đặc thù của nó nên tôn giáo tín ngưỡng không chỉ là một bộ phận của đời sống văn hóa tinh thần, mà còn là bộ phận hữu cơ gắn bó mật thiết với sinh hoạt văn hóa của cộng đồng. Do vậy, các nhà nghiên cứu văn hóa, nhất là văn hóa dân gian, không thể không từ góc độ đời sống tâm linh, tôn giáo tín ngưỡng để có thể tiếp cận văn hóa dân tộc một cách sâu sắc hơn.

Trong bối cảnh chung đó, một nhóm các nhà nghiên cứu ở Viện Nghiên cứu Văn hóa dân gian (nay là Viện Nghiên cứu Văn hóa) đã tiến hành các công trình nghiên cứu một số hình thức tín ngưỡng dân gian. Trong công trình này, ngoài một số quan điểm lý luận và phương pháp liên quan tới tín ngưỡng và văn hóa tín ngưỡng, chúng tôi đi vào nghiên cứu một số tín ngưỡng dân gian cụ thể, như thờ cúng Tổ tiên của các gia tộc, dòng và sự phóng đại của nó trên bình diện quốc gia - dân tộc là thờ cúng Quốc tổ Vua Hùng. Đây là một hình thức tín ngưỡng nhằm thắt chặt quan hệ huyết thống của gia đình và dòng họ, phổ biến rộng khắp ở người Kinh và một số dân tộc thiểu số.

Nghiên cứu hình thức thờ Thành hoàng làng và hội đình, điển hình cho sự gắn kết cộng đồng láng giềng làng xã, từ đây hình thành và phát triển văn hóa làng, một trong những dạng thức cơ bản của văn hóa Việt Nam.Nghiên cứu các hình thức tín ngưỡng thờ Thần, kết quả của quá trình tiếp biến văn hóa giữa các tín ngưỡng bản địa và những ảnh hưởng của Đạo giáo Trung Hoa, như các dòng đạo Nội, thờ Mẫu, Đức Thánh Trần và các anh hùng dân tộc khác.Nghiên cứu các nghi lễ, phong tục liên quan đến các hoạt động sản xuất nông nghiệp, ngư nghiệp, Tổ sư các nghề và làng nghề thủ công truyền thống.

Trong công trình này, chúng tôi đề cập tới khái niệm “văn hóa tôn giáo tín ngưỡng”, trước nhất biểu hiện trên các hình thức khác nhau trong sinh hoạt tâm linh của cộng đồng, như nhạc lễ, hát thờ, múa thiêng, tranh thờ, giáng bút, diễn xướng nghi lễ, lễ hội... Từ đây, xét trên bình diện nguồn gốc của các hình thái nghệ thuật, chúng ta đều nhận ra một điều là giữa các hình thức nghệ thuật tín ngưỡng và nghệ thuật đời thường có mối quan hệ nguồn gốc khá chặt chẽ.

Cuốn sách "Tín ngưỡng và sinh hoạt văn hoá cộng đồng" đi vào nghiên cứu những vấn đề về tín ngưỡng, tôn giáo, ca nhạc cổ truyền; múa nghi lễ; tranh thờ; văn hoá Đạo Mẫu; sinh hoạt Giáng bút - nhu cầu cảm hứng trong tâm thức tín ngưỡng của người Việt; lễ hội cổ truyền.

4. Tín Ngưỡng Và Văn Hóa Tín Ngưỡng Ở Việt Nam - GS.TS. Ngô Đức Thịnh

Tín ngưỡng và văn hoá tín ngưỡng ở Việt Nam là quyển sách tập hợp các bài nghiên cứu của GS. TS. Ngô Đức Thịnh và các đồng nghiệp về một số hình thức tín ngưỡng dân gian và hình thức văn hoá tín ngưỡng ở Việt Nam. Mối quan hệ giữa tôn giáo tín ngưỡng với văn hoá nghệ thuật dân gian. Trong đó, một số tín ngưỡng dân gian cụ thể như thờ cúng Tổ tiên, thờ Thành hoàng, thờ Mẫu, tín ngưỡng Đức Thánh Trần và các anh hùng dân tộc được đề cập khá chi tiết.

Quyển sách cũng đề cập đến khái niệm “văn hóa tôn giáo tín ngưỡng”, trước nhất biểu hiện trên các hình thức khác nhau trong sinh hoạt tâm linh của cộng đồng, như nhạc lễ, hát thờ, múa thiêng, tranh thờ, giáng bút, diễn xướng nghi lễ, lễ hội… Từ đó, xét trên bình diện nguồn gốc của các hình thái nghệ thuật, cho thấy giữa các hình thức nghệ thuật tín ngưỡng và nghệ thuật đời thường có mối quan hệ nguồn gốc khá chặt chẽ.

Tác giả cũng nhận định: Từ sau Đổi mới (1986) đến nay, đời sống tôn giáo tín ngưỡng của nhân dân trổi dậy mạnh mẽ tạo nên áp lực đối với xã hội cũng như các nhà quản lý, khiến các nhà nghiên cứu phải vào cuộc. Các nhà nghiên cứu văn hóa, nhất là văn hóa dân gian, từ góc độ đời sống tâm linh, tôn giáo tín ngưỡng để có thể tiếp cận văn hóa dân tộc một các sâu sắc hơn. Bởi tôn giáo tín ngưỡng không phải là “mê tín dị đoan” như quan niệm sai lầm và thành kiến xã hội như trước kia, ngày nay nhận thức xã hội có sự thay đổi cơ bản, rằng tôn giáo tín ngưỡng cũng như nhiều hiện tượng khác, đều là sản phẩm của một xã hội, phản ánh nhận thức xã hội. Nhờ tính đặc thù của nó nên tôn giáo, tín ngưỡng không chỉ là một bọ phận của đời sống văn hóa tinh thần, mà còn là bộ phận hữu cơ gắn bó mật thiết với sinh hoạt văn hóa của cộng đồng.