Tỉnh Thành Trung Quốc Đi Ra Thế Giới – Quốc Tế Hóa Dưới Sự Tự Chủ Có - Wiebke Antonia Rabe

“Hiểu Trung Quốc không thể chỉ nhìn vào Bắc Kinh.”

Đây là một trong những luận điểm trung tâm của Tỉnh thành Trung Quốc đi ra thế giới, cuốn sách mới phát hành bởi Book Hunter, mang đến một cách tiếp cận đột phá trong việc lý giải quá trình quốc tế hóa kinh tế của Trung Quốc: nhìn từ cấp tỉnh.

Trong nhiều năm, các phân tích về kinh tế Trung Quốc trên báo chí quốc tế và tài liệu học thuật vẫn thường tập trung vào các doanh nghiệp nhà nước lớn hoặc chính sách của trung ương. Tuy nhiên, với tốc độ toàn cầu hóa phi thường trong hai thập kỷ qua, đặc biệt là làn sóng đầu tư trực tiếp ra nước ngoài (OFDI), có một lực lượng âm thầm nhưng mạnh mẽ đã định hình cục diện mới – các địa phương Trung Quốc.

Cuốn sách của học giả Wiebke Antonia Rabe, hiện đang giảng dạy tại Đại học Giao Thông Tây An – Liverpool, đưa độc giả vào một hành trình phân tích kỹ lưỡng về hai tỉnh trọng yếu là Giang Tô và Chiết Giang – những địa phương đã vượt mặt nhiều tỉnh khác để trở thành những “người chơi toàn cầu” với năng lực đầu tư và quan hệ quốc tế không hề kém cạnh các tập đoàn trung ương.

Thông qua việc khảo sát thực địa, phân tích dữ liệu và phỏng vấn hơn 70 quan chức, doanh nhân và học giả tại Trung Quốc, tác giả khái quát nên một mô hình quan trọng: quốc tế hóa dưới sự tự chủ có định hướng. Theo đó, chính quyền địa phương không chỉ là người thực thi chính sách trung ương, mà còn chủ động điều chỉnh, vận dụng linh hoạt các công cụ chính sách – cả chính thức lẫn phi chính thức – để tạo điều kiện cho doanh nghiệp vươn ra quốc tế. Trong khi Giang Tô nổi bật với hệ thống chính sách công cứng rắn và định hướng mạnh từ nhà nước địa phương, thì Chiết Giang lại thể hiện một cấu trúc mạng lưới linh hoạt, nơi doanh nhân tư nhân dựa vào sự tin cậy xã hội và các thiết chế phi chính thức để đầu tư ra bên ngoài.

Tác phẩm không chỉ góp phần bổ sung cho các nghiên cứu về đầu tư xuyên biên giới, mà còn mở rộng phạm vi thảo luận trong lĩnh vực ngoại giao địa phương (paradiplomacy) – một hiện tượng từng được xem là đặc thù của các nước liên bang dân chủ, nhưng lại đang âm thầm định hình chính sách đối ngoại từ bên trong lòng Trung Quốc.

Trong bối cảnh trật tự toàn cầu ngày càng bị tái định hình bởi cạnh tranh chiến lược và các dòng chảy kinh tế mới, việc hiểu rõ cách thức mà từng đơn vị hành chính Trung Quốc vận hành và ảnh hưởng đến kinh tế thế giới trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết – đặc biệt với các quốc gia như Việt Nam, vốn ngày càng gắn bó với dòng vốn và chuỗi cung ứng liên kết với Trung Quốc.

“Tỉnh thành Trung Quốc đi ra thế giới” không đơn thuần là một nghiên cứu về kinh tế địa phương, mà còn là một lăng kính giúp tái cấu trúc tư duy về Trung Quốc – một quốc gia không chỉ có một trung tâm, mà là tập hợp của nhiều cực quyền lực, đang vươn xa theo những cách rất riêng.

Mục lục

Lời cảm ơn

Từ viết tắt và chữ viết tắt

1. Giới thiệu

2. Đầu tư ra nước ngoài: Các nhân tố thúc đẩy và xu hướng

3. Phân quyền và đầu tư ra nước ngoài

4. Tỉnh Giang Tô: Tái củng cố sự phụ thuộc vào con đường mòn

5. Tỉnh Chiết Giang: Sự linh hoạt về kinh tế và nền văn hóa mạng lưới

6. Kết luận

Về tác giả

Wiebke Antonia Rabe là một học giả xuất sắc trong lĩnh vực chính trị quốc tế, đặc biệt tập trung vào vai trò của Trung Quốc trong mối quan hệ liên chính quyền và toàn cầu hóa kinh tế. Hiện bà đảm nhận vị trí Giảng viên Nghiên cứu quan hệ quốc tế tại Viện Nghiên cứu Văn hóa và Quốc tế (InIIS), Đại học Bremen, Đức.

Bà có bằng tiến sĩ khoa học chính trị (summa cum laude) từ Hertie School, Berlin, và từng nghiên cứu/chuyên giảng dạy tại Xi’an Jiaotong-Liverpool University (Trung Quốc) và Freie Universität Berlin.

Công trình nổi bật nhất của bà là cuốn China’s Provinces Go Global: Internationalization under Guided Autonomy, được xuất bản năm 2023 bởi Routledge, một nhà xuất bản học thuật hàng đầu. Trong đó, Wiebke Rabe đã sử dụng phương pháp kết hợp giữa điều tra thực địa, dữ liệu định lượng và hơn 70 cuộc phỏng vấn với các quan chức Trung Quốc để làm rõ cách các địa phương như Giang Tô, Chiết Giang tự chủ trong chiến lược quốc tế hóa, vượt qua các ràng buộc từ chính quyền trung ương .

Cô cũng công bố nhiều bài nghiên cứu trong các tạp chí uy tín như Energy Policy, The China Quarterly, Review of International Political Economy và Journal of Contemporary Asia, chuyên sâu về chủ đề tài nguyên toàn cầu, chính sách kỹ thuật số và quan hệ trung – địa Trung Quốc.

Về dịch giả

Sinh năm 1992 tại Bắc Giang, dịch giả Nguyễn Nghĩa Long hiện đang là một chuyên gia tư vấn tài chính doanh nghiệp. Các lĩnh vực quan tâm của anh hiện tại là: kinh tế phát triển, quản lý đô thị, khoa học công nghệ, huyền học tử vi đẩu số,… Mới bắt đầu dịch sách từ năm 2022, tới nay anh Nghĩa Long đã tham gia vào 4 dự án dịch sách, trong đó có 3 cuốn sách về chủ đề Trung Quốc (Trung Quốc thoát khỏi bẫy nghèo như thế nào, Trung Quốc quản lý Big Tech và Nền kinh tế như thế nào và Tỉnh thành Trung Quốc đi ra Thế giới). Mong muốn của anh là đóng góp một phần công sức đưa tinh hoa tri thức nước ngoài, thông qua các tác phẩm có chọn lọc, vào kho tài liệu viết bằng tiếng Việt để người Việt Nam có thể tiếp cận dễ dàng hơn.