Vạn Xuân - Tập 1 - Yveline Féray

Được sáng tác trong suốt 7 năm (1982-1988), Vạn Xuân của Yveline Féray không chỉ là một tiểu thuyết mà còn là một hành trình dài, đầy đủ chi tiết và sâu lắng về cuộc đời và sự nghiệp của Nguyễn Trãi - “một đại thi hào, một nhà văn cừ khôi, vừa là một chiến lược gia có tầm mắt viễn thấu, một nhà ngoại giao tài tình, một nhạc sĩ lịch lãm, một nhà địa lý thông thái và là một nhà sư phạm tuyệt vời”.

Vượt lên khuôn khổ của một cuốn tiểu thuyết lịch sử thông thường - với độ dày gần 1200 trang - tác phẩm đồ sộ này gồm hai quyển, chia thành 9 tập nhỏ và được xem là một thiên sử thi bằng văn chương, không chỉ “phục hiện được cuộc đời và sự nghiệp của Nguyễn Trãi” mà còn có bức tranh toàn cảnh của Đại Việt thế kỷ XV - một giai đoạn huy hoàng nhưng cũng đầy bi tráng trong lịch sử dân tộc. Đó là bức tranh vô cùng chân thực và sâu sắc về những ngày tháng cuối thời Trần đang độ suy tàn; những dự định dựng xây triều mới của tướng quân Lê Quý Ly; những cuộc bình định phương Nam; sự gắn bó mật thiết giữa Nguyễn Trãi - Lê Lợi trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn và chiến thắng của quân dân Đại Việt trước quân Minh; những ngày hoảng loạn của Vương Thông cùng bè lũ xâm lược; rồi những xung đột lợi ích và âm mưu của bọn gian thần trong triều đình nhà Lê sau chiến thắng; nỗi đau đáu của Nguyễn Trãi về vận nước trong những tháng ngày ông ẩn cư ở Côn Sơn và đặc biệt là tấn bi kịch vườn Lệ Chi đầy oan khiên khiến gia đình Nguyễn Trãi bị kết án tru di tam tộc…

Điều ấn tượng nhất của tác phẩm này chính là sự thấu hiểu sâu sắc mà tác giả người Pháp dành cho nhân vật, bà không chỉ tái hiện một cách trung thực bối cảnh lịch sử phức tạp của thời đại, mà còn lột tả được chiều sâu tâm lý của Nguyễn Trãi, từ những thành tựu rực rỡ đến những bi kịch nghiệt ngã.